De problematiek rondom vrijwillige brandweerlieden die over de grens werken is volgens Brandweer Westdorpe slechts een deel van een veel groter probleem. Door een combinatie van personeelstekorten, vergrijzing en de onzekerheid rond Europese regelgeving komt de brandweerzorg steeds verder onder druk te staan. In een open brief aan inwoners luidt ploegleider Arian Hilbrink de noodklok over de toekomst van de vrijwillige brandweer. "Ons volledige brandweerstelsel en veiligheidsnet is gebaseerd op deze vrijwilligers. Zonder hen is er simpelweg geen brandweerzorg zoals wij die in Nederland kennen."
De directe aanleiding voor de open brief is de onzekerheid rondom tientallen brandweervrijwilligers die in België werken en daarnaast actief zijn bij Nederlandse brandweerposten. Door Europese regelgeving rondom grensarbeid kunnen zij te maken krijgen met ingewikkelde financiële en administratieve gevolgen. De combinatie van werken in België en vrijwilligerswerk in Nederland zorgt voor problemen op het gebied van sociale zekerheid, belastingen en vergoedingen. Voor de betrokken vrijwilligers betekent dit een grote onzekerheid over de toekomst van hun inzet bij de brandweer.
Ondanks gesprekken tussen betrokken instanties is er voorlopig nog geen definitieve oplossing. “Het gaat om complexe Europese wet- en regelgeving. Dat kost tijd, maar ik heb er vertrouwen in dat er uiteindelijk een oplossing komt”, stelt Hilbrink.
Vrijwilligers als basis
De Nederlandse brandweer bestaat voor ongeveer tachtig procent uit vrijwilligers. “Mensen die naast hun werk, gezin en sociale leven klaarstaan voor mens en dier in nood. Zodra hun pager (pieper, red.) afgaat, laten zij alles vallen om hulp te bieden.” Hilbrink geeft aan dat vrijwillige brandweerlieden dezelfde opleidingen en trainingen volgen als beroepsbrandweerlieden en dat ze eveneens moeten beschikken over een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). “Het verschil is dat wij hiervoor geen salaris ontvangen, maar slechts een onkostenvergoeding.”
Tekorten zetten brandweerzorg onder druk
De onzekerheid rondom grensarbeiders komt bovenop het probleem dat al langer speelt. Volgens de ploegleider staat de vrijwillige brandweer al jaren onder druk door onder meer vergrijzing, arbeidsmigratie, de toename van vakantiewoningen en een veranderende kijk op vrijwilligerswerk.
Een brandweerpost is ingericht op een bezetting van ongeveer drie keer de minimale sterkte. Voor een normaal korps zijn dus al snel zo’n achttien vrijwilligers nodig, wat neerkomt op zes brandweerlieden per melding. “Met vier personen uitrukken is wel mogelijk, maar niet wenselijk. In dat geval moet direct ook een andere post worden gealarmeerd.” Iets wat steeds vaker gebeurt. De post uit Westdorpe moest al meerdere keren een beroep doen op collega's uit omliggende dorpen omdat er onvoldoende eigen bezetting beschikbaar was.
Gevolgen voor inwoners
Hilbrink geeft aan dat de gevolgen van de personeelstekorten uiteindelijk merkbaar worden voor inwoners. “Wanneer een lokale post niet voldoende bezetting heeft om uit te rukken, moeten brandweervoertuigen vanuit omliggende plaatsen komen. Dat betekent langere aanrijtijden bij bijvoorbeeld woningbranden, ernstige verkeersongevallen en reanimaties. Die minuten kunnen letterlijk het verschil maken tussen leven en dood."
Dat de zorgen niet alleen theoretisch zijn, blijkt ook uit de recente ontwikkelingen rondom de brandweerpost Cadzand. De post werd na jaren van problemen met de bezetting uiteindelijk door Veiligheidsregio Zeeland gesloten.
LEES OOK: Cadzand betreurt verdwijnen van brandweerpost
Dringende oproep
Om verdere problemen te voorkomen roept Brandweer Westdorpe inwoners op om vrijwilliger te worden. "Wanneer je afhankelijk bent van omliggende posten die pas acht tot tien minuten later ter plaatse kunnen zijn, kunnen die extra minuten bij een woningbrand, een ernstig verkeersongeval of een reanimatie letterlijk het verschil maken tussen leven en dood.”
