Zeedijk Perkpolder
Omroep ZeelandRijkswaterstaat wil vervuild water uit de dijk bij Perkpolder opvangen en in de Westerschelde pompen. In die dijk in Zeeuws-Vlaanderen is thermisch gereinigde grond verwerkt. Stichting Schone Polder en Stichting Gezond Water hebben bezwaar gemaakt tegen de vergunning. Volgens hen pakt Rijkswaterstaat niet de oorzaak van de vervuiling aan, maar verplaatst het probleem zich alleen.
Omroep Zeeland dook in het onderwerp. De dijk werd in 2014 aangelegd met thermisch gereinigde grond (TGG). Dit is zwaar verontreinigde grond die is schoongemaakt door het in een speciale oven te verhitten. Door deze hitte verbranden schadelijke stoffen, maar later bleek dat er alsnog stoffen uit de dijk lekken. Het gaat onder meer om stoffen als arseen, molybdeen en vanadium.
Water dat door of langs de dijk stroomt, raakt vervuild en komt nu deels in het grondwater en in de kwelsloten terecht. Het zorgt voor onrust en bezorgdheid bij omwonenden. Een deel van hen heeft zich verenigd in de stichting Schone Polder.
'Je verplaatst het probleem'
Advocaat Rogier Hörchner staat Stichting Schone Polder bij. Hij noemt het plan van Rijkswaterstaat een 'bizar idee'. Volgens hem worden vervuilende stoffen uit een dijk die Rijkswaterstaat zelf heeft laten aanleggen straks rechtstreeks afgevoerd naar de Westerschelde, wat ook Natura 2000-gebied is. De stoffen komen volgens Hörchner vooral vrij als de TGG met water in aanraking komt. Daarna kunnen ze in het grondwater en in kwelsloten terechtkomen.
Rijkswaterstaat wil daarom extra drainage langs de dijk aanleggen. Het opgevangen water gaat via een verzamelleiding rechtstreeks naar de Westerschelde. Charles Heiszler van Stichting Schone Polder vindt dat geen echte oplossing. Volgens hem vangt het nieuwe systeem maar een deel van het water op. Een ander deel kan nog steeds naar het grondwater en het oppervlaktewater stromen.
Marnix Verbrugge is agrariër met land achter de dijk en ook lid van Stichting Schone Polder. Zijn land grenst aan een sloot waar water uit het gebied terechtkomt. Ook gebruikt hij de zoetwaterbel onder het gebied voor beregening. Zijn zorg is dat vervuilende stoffen uiteindelijk in dat grondwater terechtkomen. Via drainage zou water uit de omgeving van de dijk ook richting zijn perceel kunnen stromen.
Verbrugge geeft aan dat hij tot nu toe niet heeft vastgesteld dat zijn gewassen door de TGG zijn vervuild. "Nee, gelukkig niet", zegt hij op de vraag of hij daar in de afgelopen jaren iets van heeft gemerkt. Zijn zorgen gaan vooral over de lange termijn. Verbrugge vreest dat de stoffen nog tientallen jaren uit de dijk kunnen blijven komen en uiteindelijk de zoetwaterbel kunnen bereiken.
ILT vindt lozing verantwoord
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) vindt dat de lozing onder voorwaarden kan worden toegestaan en heeft een vergunning gegeven. Normaal worden dit soort vergunningen volgens de inspectie voor tien jaar verleend. In Perkpolder wordt dat vijf jaar, juist omdat nog onzekerheid bestaat over de precieze samenstelling van het water. Elke twee jaar moet bovendien breed worden onderzocht welke stoffen in het water zitten. Ook is het aantal stoffen uitgebreid waarop wordt gecontroleerd. Zo zijn pfas-verbindingen toegevoegd en wordt ook antimoon gemonitord.
Als blijkt dat een toegestane hoeveelheid van een stof wordt overschreden, hoeft Rijkswaterstaat dat niet direct aan de ILT te melden. Volgens het protocol heeft Rijkswaterstaat hier een maand de tijd voor. Daarbij moet het aangeven welke maatregelen worden genomen om de lozing weer onder de toegestane waarde te krijgen. De ILT kan de lozing daarna laten beperken of stilleggen.
Vaker meten
De omwonenden zijn het ook niet eens met hoe vaak het water moet worden gecontroleerd. Voor een aantal stoffen wordt vier keer per jaar gemeten. Volgens de ILT is dat voldoende. Rijkswaterstaat meet al jaren in het grondwater onder de dijk en in de kwelsloot. Volgens de inspectie laten die metingen geen snelle of onverwachte veranderingen zien.
Maar Schone Polder en Gezond Water vrezen dat een piek na bijvoorbeeld veel regen tussen twee meetmomenten door kan glippen. Heiszler wijst erop dat nu vooral op vaste momenten wordt gemeten en niet langere tijd achter elkaar onder verschillende weersomstandigheden. De twee stichtingen willen daarom in het begin veel vaker meten: eerst dagelijks, daarna wekelijks en extra bij bijvoorbeeld hoogwater, stormtij en droogte.
Afgraven kost 90 miljoen
Rijkswaterstaat heeft eerder laten berekenen dat het verwijderen van de TGG ongeveer 90 miljoen euro kost. Daarom kiest het voor het opvangen en beheersen van het water. Advocaat Hörchner vindt dat geld geen doorslaggevend argument mag zijn. Volgens hem moet Rijkswaterstaat als eigenaar van de dijk de bron van de vervuiling aanpakken en de dijk afgraven. Hij wijst naar een vergelijkbaar dossier bij Bunschoten-Spakenburg. Daar werd de TGG wel afgegraven.
Ook Heiszler en Verbrugge zien liever dat de TGG wordt verwijderd. Als tussenoplossing zou het opgevangen water eerst gezuiverd kunnen worden voordat het naar de Westerschelde gaat. Maar ook dat gaat volgens Rijkswaterstaat te veel kosten, namelijk 48 miljoen per jaar.
Advocaat Hörchner vindt dat die redenering ook gebruikt kan worden om het wel te doen: "Als het zo duur is om het te laten opschonen, dan zullen het ook wel heel erg verontreinigende stoffen zijn. Des te meer reden om die niet de Westerschelde in te pompen."
