Gifgroene kikkers met zwarte strepen en zuignapjes aan de poten, dat klinkt als een beestje uit de dierentuin, maar niets is minder waar! West-Zeeuws-Vlaanderen is namelijk één van de belangrijkste leefgebieden van de boomkikker. Dertig jaar geleden waren ze hier bijna uitgestorven, maar door het opschonen en aanleggen van poelen, het verbinden van natuurgebieden en de inzet van heel veel vrijwilligers is de boomkikker inmiddels weer helemaal terug. Begin mei werden er ruim 3600 geteld en dat is goed nieuws: “We hebben vorig jaar het Boomkikkerfonds zelfs opgeheven", aldus de enthousiaste ex-secretaris Theo Aernoudts.
West-Zeeuws-Vlaanderen is één van de belangrijkste leefgebieden van de boomkikker in Nederland. In het voorjaar kun je de kikkers flink horen kekkeren, maar dat was jarenlang niet het geval. Door het verdwijnen van voortplantingspoelen, de versnippering van natuurgebieden en slecht natuurbeheer waren er in de jaren negentig nog maar zo’n 150 boomkikkers over. Zij zaten bovendien verspreid over drie kleine natuurgebieden in Cadzand, Aardenburg en Retranchement: “Een nauwelijks levensvatbare populatie”, aldus Aernoudts.
Boomkikkerfonds
Aernoudts was jarenlang betrokken bij het Boomkikkerfonds, dat wegens succes vorig jaar werd opgeheven. Beschermheer van het fonds was schrijver Jan Wolkers, die een grote fascinatie had voor de boomkikker en er bovendien het boekje Het kruipend gedierte des aardbodems over schreef. Vanuit het fonds werden heel wat acties opgetuigd: van het aankopen van grond om leefgebieden met elkaar te verbinden, tot het vangen en verplaatsen van vissen. Één van de belangrijkste activiteiten was (en is) het tellen van de boomkikkers.
Één, twee, drie...
“Tellen dat kunnen we allemaal, 1 2 3…”, vertelt coördinator boomkikkertellingen Fred Schenk. “Je hoort er links van je één, en rechts van je één, en voor je hoor je er één… En daarna kun je je eigen telling controleren door in de oever van de voortplantingspoel te schijnen met je zaklamp en dan denk je, ik hoor er daar vijf maar hoeveel zie ik er dan? Meestal kom je dan aan vijf, maar soms zit je wel op tien, dus het is toch ook weer niet zo eenvoudig. Maar als je daar jarenlang mee bezig bent, dan gaat dat inschatten automatisch”, legt hij uit.
Telgebied
Op dit moment zijn er 17 vrijwillige boomkikkertellers actief in West-Zeeuws-Vlaanderen. “We proberen zoveel mogelijk dat iedereen zijn eigen telgebied heeft”, aldus Schenk. Dat heeft namelijk een aantal voordelen: “Één, dan weet diegene precies waar die moet zijn, want het is donker. En twee, er zit in die telling altijd ergens een foutmarge. Die heb ik, maar die heeft een ander ook. En als je allemaal maar je eigen foutmarge in je eigen telgebied hebt, dan blijft de trend gewoon goed.”
Goed nieuws
Die trend gaat op dit moment eigenlijk alleen maar omhoog. De boomkikkers verspreiden zich langzaam vanuit West-Zeeuws-Vlaanderen naar het oosten en zijn dit jaar al ter hoogte van Schoondijke gehoord. Een behoorlijke prestatie als je bedenkt dat de kikkers zich vaak maar één tot twee kilometer verplaatsen. Op dit moment groeit er een nieuwe generatie op die je vanaf augustus, september kunt spotten in bramen en andere struiken. “Soms zie je er wel vier of vijf bij elkaar”, zegt Aernoudts stralend, “maar voordat je die eerste gevonden hebt…”
Wie meer wil weten over boomkikkers kan terecht bij natuurbeschermingsvereniging ’t Duumpje. De vereniging organiseert regelmatig excursies en zet zich naast boomkikkers actief in voor onder andere vogels, vleermuizen, planten en vlinders in West-Zeeuws-Vlaanderen.
