De industrie in Zeeuws-Vlaanderen heeft dringend meer stroom nodig. En daarom wordt er de komende jaren een peperdure hoogspanningsleiding aangelegd vanuit Zuid-Beveland. De 380 kV-kabels kruisen onder meer de Westerschelde en dat maakt dit bouwproject een van de ingewikkeldste en duurste projecten van netbeheerder TenneT. Maar waarom kan de stroom niet via Belgische hoogspanningsstations vlak over de grens naar Zeeuws-Vlaanderen worden getransporteerd?
"Het ligt voor de hand en toch kan het niet", zegt woordvoerder Joyce Gyselinck van TenneT tegen Omroep Zeeland. Het is de nationale en de Europese regelgeving die TenneT en Belgische netbeheerder Elia ervan weerhoudt een hoogspanningslijn over de grens te trekken. "De belangrijkste reden is dat wij als TenneT verantwoordelijk zijn voor het Nederlandse hoogspanningsnet en dus ook voor Zeeuws-Vlaanderen", zegt Gyselinck. "We kunnen en we mogen die verantwoordelijkheid niet overdragen aan een Belgisch bedrijf."
| Drie redenen waarom er geen stroom uit België kan komen: 1. TenneT is verantwoordelijk voor het Nederlands grondgebied De Nederlandse wet schrijft voor dat netbeheerder TenneT verantwoordelijk is voor het hoogspanningsnet in héél Nederland, dus ook in Zeeuws-Vlaanderen. Die verantwoordelijkheid mag wettelijk niet liggen bij een buitenlandse netbeheerder. 2. Nederlandse bedrijven betalen netwerkkosten in Nederland De kosten voor gebruik van het stroomnet worden door bedrijven en huishoudens betaald aan netbeheerders in Nederland. 3. Uitwisseling tussen landen is enkel bedoeld voor handel en stabiliteit van de stroomnetten Via zogenoemde interconnectors wordt er wel stroom uitgewisseld tussen landen in Europa, maar die verbindingen mogen niet gebruikt worden om knelpunten in een ander land op te lossen. Interconnectoren zijn bedoeld voor de elektriciteitshandel, voor import en export en voor het stabiel houden van de stroomnetten. |
Technisch gezien is een grensoverschrijdende hoogspanningsverbinding mogelijk. Vlak over de grens bij Sas van Gent, wordt bijvoorbeeld door het Belgische Elia een nieuw hoogspanningsstation, station 'Baekeland', gebouwd. Het ligt hemelsbreed nog geen twaalf kilometer van station 'Westdorpe' bij Sas van Gent.
Haken en ogen
Zo'n grensoverschrijdende verbinding vergt dan wel aanpassingen. "Zomaar even aan elkaar koppelen, dat gaat niet", legt Gyselinck uit. "Dat heeft te maken met vermogens, met andere manieren waarop de systemen worden beveiligd, het heeft best wel wat technische haken en ogen."
| Waarom is een 380 kV-kabel naar Zeeuws-Vlaanderen eigenlijk nodig? 1. Verduurzaming Bedrijven in Zeeuws-Vlaanderen, waaronder de grote industriële bedrijven als Dow en Yara, willen van fossiele brandstoffen overstappen op elektriciteit. Het stroomnet is nu zo krap dat Zeeuws-Vlaamse bedrijven daar nog jarenlang op moeten wachten. De nieuwe hoogspanningskabel en het nieuwe hoogspanningsstation zorgen voor de langverwachte toevoer van extra elektriciteit. 2. Uitbreiding industrie Met de nieuwe toevoer van stroom wordt Zeeuws-Vlaanderen aantrekkelijk voor de vestiging van nieuwe bedrijven en is het mogelijk om een waterstoffabriek op te starten. 3. Kerncentrales De nieuwe 380 kV-leidingen naar Zeeuws-Vlaanderen zijn een voorwaarde voor de bouw van nieuwe kerncentrales. |
De stroom moet dus vanuit Zuid-Beveland komen. Verschillende trajecten voor bovengrondse of ondergrondse leidingen door de Zak van Zuid-Beveland worden momenteel nader bekeken. Voor de kruising van de Westerschelde liggen er drie mogelijke opties op tafel: 220 meter hoge hoogspanningsmasten over het water heen, het graven van gleuven in de rivierbodem en het graven van een tunnel.
Stroomtunnel van 1 miljard euro
Een tunnel lijkt de beste optie. Aan hoogspanningsmasten over het water van de Westerschelde kleven veel nadelen. De masten en draden hinderen het scheepvaartverkeer, verstoren de vogels en ontsieren het weidse Zeeuwse landschap. Een tunnel heeft die nadelen niet, maar is tegelijk de duurste optie. Twee of mogelijk drie tunnelbuizen voor de hoogspanningskabels kosten tussen de 750 miljoen en 1,5 miljard euro.
Verander simpelweg de nationale en Europese wetgeving, zou je zeggen, maar die optie zou jaren duren. TenneT wil daar niet op wachten. "De problemen in Zeeuws-Vlaanderen zijn urgent. We kunnen het ons niet veroorloven om langer te wachten", zegt Joyce Gyselinck.
Jo-Annes de Bat
Dit najaar wordt door staatssecretaris Jo-Annes de Bat besloten welk traject de nieuwe hoogspanningsverbinding de voorkeur heeft. In 2028 moet het grootse bouwproject van start gaan.
