Knierobot ROSA in actie
©Omroep ZeelandDe operatiekamer van ziekenhuis ZorgSaam in Terneuzen heeft er sinds kort een opvallende nieuwe bewoner bij. Dat meldt Omroep Zeeland. Geen extra arts, geen stagiair, maar een robot-assistent die tot op minder dan een millimeter nauwkeurig meekijkt en meedenkt. Als eerste ziekenhuis in Zuid-West Nederland voerde ZorgSaam een knieprothese-operatie uit met hulp van ROSA, want zo heet ze.
Wie de operatiekamer binnenstapt, ziet geen sciencefictionachtige taferelen waarbij een robot zelfstandig opereert. Integendeel. De sfeer is herkenbaar: geconcentreerd, rustig, bijna ritmisch. Alleen staat daar nu, naast de chirurg, een extra paar 'ogen'. ROSA kijkt mee, rekent mee en opereert mee.
Hoewel ROSA geen operaties zelfstandig uitvoert, speelt de robot wel een zeer precieze rol tijdens de ingreep. Met behulp van real-time metingen begeleidt het systeem de chirurg bij elke stap, zelfs op het moment dat het bot wordt bewerkt door robot ROSA. Tot op minder dan een millimeter nauwkeurig geeft ROSA aan waar de zaagsnede moet worden gemaakt, zodat de knieprothese zo exact mogelijk geplaatst kan worden. De chirurg blijft daarbij altijd in controle, maar krijgt dankzij de robot een extra laag nauwkeurigheid die hij met het blote oog niet kan zien.
Knie tot op de millimeter in beeld
Het begint met twee kleine trackers, die stevig in het bot worden geplaatst. Eén boven de knie, één eronder. Vanaf dat moment verandert de knie in een soort levende kaart. Elke beweging, elke millimeter wordt geregistreerd en doorgestuurd naar het systeem. Op een scherm verschijnt een digitaal model van het gewricht, zo gedetailleerd dat het lijkt alsof je er doorheen kunt kijken.
Waar de chirurg vroeger vooral vertrouwde op ervaring en gevoel, krijgt hij nu continu feedback. Hoe stabiel zijn de kniebanden? Hoeveel ruimte is er precies voor de prothese? Waar moet het zaagvlak komen voor de perfecte pasvorm? ROSA geeft het antwoord, tot op minder dan een millimeter nauwkeurig. De prothese, een metalen kap die als een nieuw gewricht om de knie moet, wordt niet alleen geplaatst, maar als het ware ingemeten.
"Een kniegewricht is een lastig gewricht", zegt orthopedisch chirurg Maarten Paul van de Kerkhove terwijl hij uitlegt hoe complex de puzzel eigenlijk is. "Met deze ondersteuning kunnen we die puzzel preciezer leggen." En dat is nodig. Waar heupprotheses in 95 procent van de gevallen tot tevreden patiënten leiden, blijft dat bij knieën steken rond de 80 procent. "We verwachten dat we dat percentage hiermee echt kunnen verbeteren."
Het complete plaatje nu in beeld
Toch zit de echte winst niet alleen in die precisie. Tijdens de operatie verzamelt ROSA een enorme hoeveelheid gegevens. Details die voorheen simpelweg niet beschikbaar waren, worden nu vastgelegd en opgeslagen. Die data belandt in een app waarin het hele traject van de patiënt inzichtelijk wordt van de eerste meting tot de laatste controle. "Voorheen misten we een deel van het verhaal", zegt Van de Kerkhove. "Nu hebben we het complete plaatje."
Ziekenhuis ZorgSaam is het enige in Zuidwest-Nederland met deze technologie en pas het vijfde in heel Nederland. Voor het team in de operatiekamer betekent het wennen. Waar handelingen jarenlang bijna automatisch gingen, vraagt deze nieuwe manier van werken om aandacht en aanpassing. Operatie-assistent Danielle Heberle heeft haar eerste operatie met ROSA er net opzitten. "Ik was echt een beetje gespannen", vertelt ze eerlijk. "Het voelt alsof er ineens iemand extra meekijkt die alles ziet. Maar uiteindelijk is het gewoon een nieuwe collega en die moet je leren kennen."
Terwijl binnen de techniek zijn werk doet, begint buiten de operatiekamer het echte herstel. De eerste patiënt die met ROSA werd geopereerd, is Frans van Damme uit Wolphaartsdijk, 77 jaar, nuchter en nieuwsgierig. Toen hij hoorde dat een robot zou helpen bij zijn operatie, hoefde hij niet lang na te denken. "Ik hou van vooruitgang."
Zelf kijken tijdens Open Dag
Het verschil met zijn vorige knieoperatie, jaren geleden, is groot. Toen lag hij nog vier dagen in het ziekenhuis. Nu is het tempo bijna niet bij te houden. "Je komt 's ochtends binnen en de volgende dag ga je alweer naar huis." En dat is niet alleen sneller. Het voelt ook anders. Een dag na de operatie loopt hij alweer voorzichtig rond, met krukken, maar opvallend soepel. "Het voelt beter", zegt hij. "Alsof het gewoon klopt."
Wie benieuwd is hoe dat er in het echt uitziet, die samenwerking tussen precisie en ervaring, kan binnenkort zelf een kijkje nemen. Tijdens de open dag van ZorgSaam, aanstaande zaterdag, staat ROSA klaar om van dichtbij bekeken te worden en krijgen bezoekers een inkijkje in deze nieuwe, vooruitstrevende vorm van zorg.
Dit is een artikel in samenwerking met Omroep Zeeland.
